Acta Scientiarum Polonorum
Silvarum Colendarum Ratio et Industria Lignaria

Historia pozyskiwania żywicy w Polsce to przykład dawnej dynamicznie rozwijającej się i ważnej tradycyjnej praktyki użytkowania lasu, która odgrywała istotną rolę gospodarczą, szczególnie w zakresie dostarczania surowców dla przemysłu chemicznego. Naturalna żywica, pozyskiwana głównie z sosny zwyczajnej, była wykorzystywana do produkcji terpentyny, kalafonii, lakierów i klejów. Rozwój przemysłu petrochemicznego, pojawienie się syntetycznych substytutów oraz rosnące koszty pracy doprowadziły do stopniowego spadku, a ostatecznie do całkowitego zaprzestania żywicowania drzew w Polsce na skalę przemysłową pod koniec XX w. Obecnie, mimo że produkcja żywicy na dużą skalę została zakończona, rośnie zainteresowanie jej rzemieślniczym pozyskiwaniem. Żywicowanie zyskuje nowe znaczenie edukacyjne i kulturowe. Żywica wciąż znajduje zastosowania w kosmetyce, medycynie naturalnej, konserwacji dzieł sztuki oraz rekonstrukcjach historycznych. W artykule przedstawiono przegląd badań naukowych dotyczących żywicowania w Polsce, w tym publikacji książkowych wydanych przez wiodące krajowe instytucje badawcze zajmujące się tą tematyką. Autorzy wskazują na potencjał ograniczonej rewitalizacji żywicowania w Polsce poprzez inicjatywy lokalne, rzemieślnicze i edukacyjne. Choć powrót do produkcji przemysłowej wydaje się mało prawdopodobny, żywicowanie może ponownie stać się praktyką wspierającą ochronę dziedzictwa kulturowego i zrównoważone użytkowanie lasów. Historia pozyskiwania żywicy w Polsce odzwierciedla dynamiczny rozwój tradycyjnej praktyki użytkowania lasu, która odgrywała istotną rolę gospodarczą, szczególnie w zakresie dostarczania surowców dla przemysłu chemicznego. Naturalna żywica, pozyskiwana głównie z sosny zwyczajnej, była wykorzystywana do produkcji terpentyny, kalafonii, lakierów i klejów. Jednak rozwój przemysłu petrochemicznego, pojawienie się syntetycznych substytutów oraz rosnące koszty pracy doprowadziły do stopniowego spadku, a ostatecznie do całkowitego zaprzestania żywicowania na skalę przemysłową pod koniec XX w. Obecnie, mimo że produkcja żywicy na dużą skalę przemysłową została zakończona, rośnie zainteresowanie jej rzemieślniczym odrodzeniem. Żywicowanie zyskuje nowe znaczenie edukacyjne i kulturowe. Żywica znajduje niszowe zastosowania w kosmetyce, medycynie naturalnej, konserwacji dzieł sztuki oraz rekonstrukcjach historycznych. Artykuł przedstawia przegląd badań naukowych dotyczących żywicowania w Polsce, w tym publikacji książkowych wydanych przez wiodące krajowe instytucje badawcze zajmujące się tą tematyką. Autorzy wskazują na potencjał ograniczonej rewitalizacji żywicowania w Polsce poprzez inicjatywy lokalne, rzemieślnicze i edukacyjne. Choć powrót do produkcji przemysłowej wydaje się mało prawdopodobny, żywicowanie może ponownie stać się praktyką wspierającą ochronę dziedzictwa kulturowego i zrównoważone użytkowanie lasów.