Acta Scientiarum Polonorum
Silvarum Colendarum Ratio et Industria Lignaria

Smoła sosnowa ma długą historię stosowania jako powłoka zabezpieczająca drewniane konstrukcje w krajach nordyckich. Niedawno odkryto jej zastosowanie jako spoiwa w budynkach kamiennych. Utrzymanie i konserwacja wielu obiektów, w których tradycyjnie i historycznie stosowano smołę drzewną, jest dziś zagrożone. Produkcja przystępnej cenowo, czystej i jednorodnej smoły drzewnej o odpowiedniej jakości napotyka poważne trudności z powodu zaniku wiedzy eksperckiej oraz ograniczonego dostępu do wysokiej jakości zasobów leśnych. Problem pogłębiają cieplejsze i wilgotniejsze warunki klimatyczne, które przyspieszają degradację zarówno samej smoły, jak i drewnianego podłoża. Równocześnie podejmowane są pozytywne działania w zakresie badań i konserwacji smoły sosnowej, m.in. w celu zachowania wiedzy rzemieślniczej, jednak koszty regularnego stosowania tradycyjnie wytwarzanej smoły bywają w wielu przypadkach zbyt wysokie. W niniejszym artykule przedstawiono wyniki badania pilotażowego porównującego hydrofobowość powłok smołowych przy użyciu pomiaru kąta zwilżania metodą kropli osiadłej. Tradycyjna smoła sosnowa produkowana w Finlandii została porównana ze smołą świerkową, będącą produktem ubocznym przemysłowej produkcji biowęgla. Oba rodzaje smoły badano również po dodaniu wypełniacza w postaci sproszkowanego węgla drzewnego. Wyniki wskazują, że smoła świerkowa charakteryzuje się wyższą hydrofobowością, a dodatek węgla drzewnego istotnie zwiększa hydrofobowość obu rodzajów smoły. Badanie to podkreśla znaczenie zachowania tradycyjnej i historycznej wiedzy materiałowej zarówno dla ochrony dziedzictwa kulturowego, jak i dla rozwoju nowych, zrównoważonych materiałów pochodzenia biologicznego. Konieczne są jednak dalsze badania, obejmujące szerszą gamę smołowych produktów i rodzajów podłoża, aby zoptymalizować zarówno tradycyjne, jak i nowoczesne materiały na bazie smoły drzewnej.