Acta Scientiarum Polonorum
Silvarum Colendarum Ratio et Industria Lignaria

ISSN:1644-0722, e-ISSN:2450-7997

Acta Scientiarum Polonorum Logo
English     Język polski
Artykuły
Punktacja czasopisma
Bazy indeksujące:
Creative Commons licence CC BY-NC (Attribution-NonCommercial)
Issue 24 (2) 2025 strony: 147–159

Elisabeth Johann

Austrian Forest Association, Working Party Forest History, Austria

TRADYCJA POZYSKIWANIA ŻYWICY MODRZEWIOWEJ W AUSTRII

słowa kluczowe: modrzew, żywica, historia, niematerialne dziedzictwo kulturowe
streszczenie:

Balsam modrzewiowy (żywica modrzewiowa) znajduje zastosowanie w naturalnych i porcelanowych farbach, jako spoiwo w produkcji farb, plastyfikator w elastycznych lakierach oraz składnik aktywny w farmacji i kosmetyce. Dzięki swoim właściwościom optycznym wenecka terpentyna przez długi czas odgrywała istotną rolę jako szpachlówka i uszczelniacz w optyce. Żywica modrzewiowa była również szczególnie ceniona w medycynie ludowej ze względu na swoje właściwości konserwujące i lecznicze. Żywica modrzewiowa (lokalnie nazywana Lörget lub Loriet) pozyskiwana jest poprzez wiercenie w pniach drzew w celu otwarcia kanałów żywicznych. Wiercenie to, mające na celu pozyskanie żywicy, należy do najstarszych sposobów użytkowania austriackich lasów górskich. Jedna z pierwszych pisemnych wzmianek o tej praktyce pochodzi z 1391 roku z przełęczy Obdach, na granicy Karyntii i Styrii. Początkowo żywicę pozyskiwali pasterze, którzy przy pomocy siekiery wykonywali głębokie otwory w pniu, aż do odsłonięcia kanałów żywicznych, z których wypływającą żywicę można było zebrać. Ta szkodliwa dla drzew metoda była wielokrotnie zakazywana już w XVI wieku, jednak w drugiej połowie XVIII wieku – po wprowadzeniu wymogów technicznych – została stopniowo dopuszczona na mocy przywileju cesarskiego. Od 1787 roku właściciele lasów mogli pozyskiwać żywicę modrzewiową we własnych lasach zgodnie z przepisami prawa leśnego. W drugiej połowie XIX wieku wiele wspólnot oraz prywatnych właścicieli lasów dzierżawiło prawa do pozyskiwania żywicy, aby zwiększyć swoje dochody. Zajmowali się tym często drwale, którzy – według ówczesnych relacji – mogli wywiercić od 60 do 80 pni dziennie. W zamian uiszczali właścicielom lasów roczny czynsz lub płacili ryczałt za wydzielone działki leśne. Uzyskana terpentyna modrzewiowa trafiała na sprzedaż. Jednak od lat 60. XIX wieku, w wyniku wzrostu cen drewna modrzewiowego, liczba umów dzierżawnych na pozyskiwanie żywicy zaczęła maleć. W okresie I wojny światowej (1914–1918) wydobycie żywicy i terpentyny ponownie stało się opłacalne, a w niektórych regionach praktykowano je aż do połowy XX wieku. Spadek znaczenia tej działalności nastąpił wraz z importem tańszych produktów z zagranicy. Obecnie w Austrii żywica modrzewiowa pozyskiwana jest jedynie w niektórych górskich lasach Karyntii. Dla rolników gospodarujących lasami modrzewiowymi na wysokości 1000–1300 m n.p.m. wiercenie pni w celu pozyskania żywicy nadal stanowi interesujące źródło dodatkowego dochodu.

pub/.pdf Pełen tekst dostępny w języku angielskim w formacie Adobe Acrobat:
http://www.forestry.actapol.net/pub/15_2_2025.pdf

https://doi.org/10.17306/J.AFW.2025.2.10

For citation:

MLA Johann, Elisabeth. "THE TRADITION OF LARCH RESIN EXTRACTION IN AUSTRIA." Acta Sci.Pol. Silv. 24.2 (2025): . https://doi.org/10.17306/J.AFW.2025.2.10
APA (2025). THE TRADITION OF LARCH RESIN EXTRACTION IN AUSTRIA. Acta Sci.Pol. Silv. 24 (2), https://doi.org/10.17306/J.AFW.2025.2.10
ISO 690 JOHANN, Elisabeth. THE TRADITION OF LARCH RESIN EXTRACTION IN AUSTRIA. Acta Sci.Pol. Silv., 2025, 24.2: . https://doi.org/10.17306/J.AFW.2025.2.10
Abstract in english:
https://www.forestry.actapol.net/volume24/issue2/abstract-15.html